Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 6

Tăng cường hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục hành chính trong hoạt động kinh doanh thuốc lá

Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai đồng tình với quan điểm của Chính phủ trong việc tiếp tục quy định chặt chẽ các hoạt động kinh doanh thuốc lá đối với các tổ chức, cá nhân mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá, sản xuất, mua bán, nhập khẩu thuốc lá. Tuy nhiên đại biểu cho rằng nếu quy định cứng trong luật sẽ tạo rào cản, gia tăng thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị cân nhắc bãi bỏ giấy phép đối với hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ sản phẩm thuốc lá mà chuyển sang quản lý thông qua các điều kiện kinh doanh, tăng cường kiểm tra, giám sát, hậu kiểm, nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch cho doanh nghiệp.

Lý giải cho đề xuất trên, đại biểu cho rằng, pháp luật về đầu tư đã cho phép áp dụng nhiều hình thức quản lý đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, không nhất thiết phải bằng giấy phép. Mặt khác, giấy phép phân phối bán buôn, bán lẻ sản phẩm thuốc lá không phải là công cụ trực tiếp và duy nhất để hạn chế khả năng tiếp cận và giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá của xã hội. Mục tiêu này phải được thực hiện bằng nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó tập trung vào kiểm soát nguồn cung từ khâu sản xuất, nhập khẩu, chính sách thuế, kiểm soát địa bàn, đối tượng mua và hành vi bán hàng.

Đại biểu cũng cho rằng cần tăng cường ứng dụng công nghệ và nâng cao hiệu quả hậu kiểm, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, xử lý những hành vi nhập thuốc lá giả, bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi và bán tại các địa điểm bị cấm.

Tăng cường các biện pháp giảm thị trường nhập khẩu thuốc lá bất hợp pháp

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh nêu quan điểm, mục tiêu lâu dài khi ban hành Luật là giảm và tiến tới giảm mạnh việc sử dụng thuốc lá. Tuy nhiên, chính sách pháp luật cần phân biệt giữa mục tiêu dài hạn về sức khỏe cộng đồng và phương thức quản lý thị trường trong ngắn hạn, trung hạn. Khi một bộ phận người dân vẫn có nhu cầu sử dụng, việc thu hẹp quá mức nguồn cung hợp pháp không mặc nhiên làm nhu cầu biến mất. Nhu cầu đó có thể tìm đến nguồn cung bất hợp pháp.

Mặt khác, một sản phẩm thuốc lá nhập khẩu hợp pháp phải chịu các chi phí về thuế, thủ tục hải quan, tiêu chuẩn kỹ thuật, công bố hợp quy, nhãn hàng hóa, cảnh báo sức khỏe, kiểm soát phân phối và các chi phí tuân thủ khác. Ngược lại, hàng nhập lậu né tránh phần lớn các chi phí đó. Khi hàng lậu có thể đưa ra thị trường với mức giá hoặc tỷ suất lợi nhuận hấp dẫn hơn, động cơ buôn lậu tồn tại.

Đại biểu nhấn mạnh, khi thuốc lá nhập lậu bị phát hiện, Nhà nước phải huy động nguồn lực cho cả một chuỗi hoạt động: kiểm tra, lập biên bản, tạm giữ, bảo quản, xác minh, phân loại, xử lý hành chính hoặc hình sự, giải quyết vật chứng, tổ chức vận chuyển và tiêu hủy. Đối với vụ án hình sự còn có chi phí điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Đặc biệt tại khu vực biên giới, chống buôn lậu còn gắn với kiểm soát đường mòn, lối mở, huy động lực lượng và phương tiện, phòng ngừa tội phạm có tổ chức, bảo đảm an ninh trật tự. Vì vậy, nếu một chính sách có khả năng làm giảm quy mô thị trường lậu thì lợi ích không chỉ là tăng số thuế thu được mà còn là giảm chi phí thực thi pháp luật và giảm áp lực cho lực lượng chức năng.

Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào định hướng chính sách của Luật nguyên tắc quản lý nguồn cung thuốc lá theo hướng ưu tiên nguồn cung hợp pháp, minh bạch, có truy xuất nguồn gốc và chịu đầy đủ nghĩa vụ thuế; đồng thời tăng cường biện pháp làm giảm thị trường bất hợp pháp, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thương mại nhà nước hiện nay theo hướng bảo đảm cạnh tranh hợp lý, minh bạch và hiệu quả, tránh để cơ chế quản lý nguồn cung vô tình tạo khoảng trống cho thị trường nhập lậu. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế thống kê, lượng hóa chi phí xã hội của việc chống buôn lậu và tiêu hủy thuốc lá lậu để làm căn cứ đánh giá chính sách. Đây là cơ sở quan trọng để Quốc hội và Chính phủ so sánh giữa các phương án quản lý.

Tán thành với quan điểm của đại biểu Phan Thị Mỹ Dung về thuốc lá nhập lậu, đại biểu Nguyễn Hữu Nghĩa, đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên cho rằng trong trường hợp phải tiêu hủy thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, người vi phạm phải chịu chi phí liên quan đến kiểm định, giám định, tiêu hủy, trừ trường hợp Nhà nước không xác định được đối tượng vi phạm.

Nhấn mạnh quan điểm, thuốc lá không chỉ có hại cho bản thân người sử dụng mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống cộng đồng, đến sức khỏe của người dân. Do vậy, đại biểu khẳng định không nên vì phát triển ngành công nghiệp thuốc lá để tăng thu ngân sách; quan điểm về quản lý và phát triển công nghiệp thuốc lá phải đặt cùng với quan điểm bảo vệ sức khỏe người dân, đặt lợi ích cộng đồng lên hàng đầu. Do vậy, đại biểu nêu ý kiến, Nhà nước cũng nên sớm rút khỏi lĩnh vực này để tránh xung đột về lợi ích kinh tế trong thực hiện các biện pháp, công cụ tăng cường phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo Quochoi.vn