Đồng chí Phạm Tất Thắng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Theo chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận sẽ chuyển từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sang Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương và đổi tên Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương. Theo đồng chí, việc điều chỉnh này mang ý nghĩa gì trong việc nâng cao hiệu quả tham mưu, nhất là khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về tốc độ và chất lượng thực thi?

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất chủ trương chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sang Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, đồng thời đổi tên Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương và giao Bộ Chính trị xem xét, quyết định theo thẩm quyền. Đây là nội dung cụ thể hóa chủ trương tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Năm 2025, việc hợp nhất Ban Tuyên giáo Trung ương và Ban Dân vận Trung ương là yêu cầu của quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tham mưu. Sau hơn một năm vận hành, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, Trung ương tiếp tục điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ để từng cơ quan tập trung thực hiện tốt hơn lĩnh vực được giao. Trong đó, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân, chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; triển khai đồng bộ ở cấp tỉnh. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân. Sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, thiết lập cơ chế điều hành tập trung, thống nhất, bảo đảm tính trực thuộc của các tổ chức chính trị - xã hội vào Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và bảo đảm các tổ chức chính trị - xã hội hoạt động theo Luật và Điều lệ của từng tổ chức phù hợp với Điều lệ Đảng. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp phải trở thành một kênh dữ liệu quan trọng trong đánh giá hiệu quả vận hành của bộ máy mới.

Đối với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, việc điều chỉnh này tạo điều kiện để tập trung hơn vào chức năng tham mưu chiến lược về công tác chính trị, tư tưởng; nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; công tác báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ, khoa giáo; chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng, định hướng dư luận xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây cũng là yêu cầu rất cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và không gian mạng đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức truyền thông, phương thức tiếp nhận thông tin và hình thành dư luận xã hội.

Tôi cho rằng, điều quan trọng không phải là thay đổi tên gọi của cơ quan, mà là nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Mỗi cơ quan thực hiện đúng chức năng, đúng nhiệm vụ, phối hợp chặt chẽ với nhau thì sẽ phát huy tốt sức mạnh của cả hệ thống chính trị, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Trung ương.

Thời gian qua, Trung ương và Bộ Chính trị đã ban hành những văn bản rất quan trọng về công tác tư tưởng như Quy định số 19 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; Chỉ thị số 07 về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh… Theo đồng chí, điểm mới quan trọng nhất của các văn bản này là gì và làm thế nào để việc học tập, thực hành thực sự được đo bằng hiệu quả công việc?

Có thể nói, điểm mới nổi bật và xuyên suốt của Quy định số 19-QĐ/TW và Chỉ thị số 07-CT/TW là chuyển mạnh từ chú trọng “học tập, quán triệt” sang đề cao “thực hành”, lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo. Đây không chỉ là sự đổi mới về cách tiếp cận mà còn là yêu cầu rất rõ về trách nhiệm của mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Quy định số 19 khẳng định công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải gắn chặt, liên thông công tác này với công tác tổ chức, cán bộ, bảo vệ chính trị nội bộ, kiểm tra, giám sát, dân vận và thực tiễn thực hiện nhiệm vụ chính trị. Điều rất đáng chú ý là Quy định yêu cầu phải có tiêu chí cụ thể để lượng hóa, kiểm tra, giám sát và xác định rõ: hiệu quả thực hiện nhiệm vụ cùng với sự hài lòng của nhân dân là thước đo cao nhất. Đây là bước chuyển rất quan trọng từ đánh giá chủ yếu bằng quá trình sang đánh giá bằng kết quả, bằng những chuyển biến thực chất trong thực tiễn.

Trên tinh thần đó, Chỉ thị số 07 của Bộ Chính trị tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu này đối với việc đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới. Chỉ thị được ban hành sau khi tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05 và đã nhìn thẳng vào những hạn chế còn tồn tại, như việc học tập và làm theo Bác ở một số nơi còn hình thức, thiếu chiều sâu, chưa chuyển biến thực chất từ nhận thức sang hành động; trách nhiệm nêu gương của một bộ phận cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu chưa gắn với giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc của nhân dân; tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung còn chậm được khắc phục.

Một điểm rất mới là cả hai văn bản đều đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức thực hiện. Quy định số 19 yêu cầu tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại, chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng; chủ động nắm, phân tích, dự báo diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội; kịp thời định hướng dư luận xã hội, nhất là trong các vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Chỉ thị số 07 cũng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng hệ thống dữ liệu, học liệu số; đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, đánh giá; tăng cường đối thoại, xử lý tình huống thực tiễn gắn chặt với việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Đặc biệt, nếu trước đây việc đánh giá kết quả học tập nhiều khi còn nặng về kế hoạch, đăng ký hay báo cáo, thì Chỉ thị số 07 yêu cầu chuyển mạnh sang kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, hiệu quả giải quyết các vấn đề nổi cộm, mức độ hài lòng của nhân dân và những chuyển biến thực tế trong đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, báo chí và nhân dân; kiên quyết khắc phục bệnh hình thức và báo cáo không đúng thực chất.

Theo tôi, đây chính là điểm cốt lõi để việc học tập, thực hành theo Bác đi vào thực chất. Học tập không phải để biết thêm một nội dung hay hoàn thành một chương trình, mà để chuyển hóa thành hành động trong thực thi công vụ, trong giải quyết công việc hằng ngày, trong thái độ phục vụ nhân dân và trong kết quả cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. Khi mỗi cán bộ, đảng viên nói đi đôi với làm, làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm; khi mỗi tổ chức đảng lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, sự chuyển biến trong đạo đức công vụ và sự hài lòng của nhân dân làm tiêu chí đánh giá thì việc học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh sẽ thực sự trở thành động lực để xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thực tế hiện nay, thông tin trên không gian mạng thay đổi rất nhanh, nhiều vấn đề mới phát sinh hằng ngày. Theo đồng chí, công tác tuyên giáo cần phải tiếp tục đổi mới như thế nào để vừa định hướng kịp thời, vừa tạo được sự đồng thuận và niềm tin trong xã hội và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới?

Thực tiễn hiện nay cho thấy công tác tuyên giáo đang đứng trước một bối cảnh hoàn toàn mới. Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và môi trường số đã làm thay đổi căn bản cách thông tin được tạo ra, lan truyền và cách con người tiếp nhận, hình thành niềm tin. Có thể nói, công tác tư tưởng đang đối mặt với một môi trường hoàn toàn mới, nơi “chiến tranh nhận thức” diễn ra từng giờ. Điều đó đòi hỏi công tác tuyên giáo phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, phương thức và công cụ để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Điều đầu tiên là phải đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng và truyền thông chính sách. Chúng ta phải chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang giải thích, đối thoại, thuyết phục, dẫn dắt nhận thức và thúc đẩy hành động. Mọi chủ trương, chính sách lớn, nhất là những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, phải có phương án truyền thông từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Tuyệt đối không để chậm thông tin, không né tránh những vấn đề khó, tạo khoảng trống để tin đồn hay thông tin xấu, độc có cơ hội lan rộng. Truyền thông chính sách không phải là thông báo cho nhân dân biết sau khi chính sách đã được ban hành, mà phải đồng hành ngay từ quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện, giúp người dân hiểu đúng, đồng thuận và cùng hành động.

Thứ hai, công tác tuyên giáo phải giữ vững vai trò chủ lực trong định hướng dư luận xã hội. Thực tiễn sáu tháng đầu năm cho thấy, trong những thời điểm chính trị đặc biệt quan trọng như Đại hội XIV của Đảng hay cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp, khi thông tin chính thống đi trước, phủ kín và dẫn dắt thì chúng ta giữ được dòng thông tin chủ lưu, không để khoảng trống cho các thông tin xuyên tạc, sai lệch. Đây là bài học rất quan trọng. Báo chí cách mạng phải tiếp tục giữ vững kỷ luật thông tin, làm tốt vai trò định hướng dư luận, không chạy theo mạng xã hội, không thương mại hóa bằng mọi giá, không để sai sót về chính trị, tư tưởng. Đồng thời nâng cao chất lượng thông tin, góp phần củng cố sự đồng thuận xã hội và niềm tin của nhân dân.

Thứ ba, phải chủ động hơn nữa trong bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và làm chủ không gian mạng, trí tuệ nhân tạo. Hiện nay, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội để tiến hành “chiến tranh nhận thức”, tác động vào nền tảng tư tưởng, vào niềm tin và sự đoàn kết trong xã hội. Vì vậy, công tác tuyên giáo không thể chỉ phản ứng sau khi sự việc xảy ra mà phải chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa; từ xử lý từng vụ việc sang nhận diện xu hướng, từ đấu tranh đơn lẻ sang phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng. Đồng thời, phải biến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số thành công cụ phục vụ công tác tư tưởng; xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, hệ thống cảnh báo sớm, bản đồ số công tác tư tưởng và các công cụ lan tỏa nội dung chính thống. Làm chủ không gian mạng và trí tuệ nhân tạo không còn là một lựa chọn mà là vấn đề sống còn của công tác tư tưởng trong kỷ nguyên số.

Quan trọng hơn cả, công tác tuyên giáo phải chuyển mạnh phương thức từ quản lý thông tin sang chủ động quản trị niềm tin xã hội. Coi việc bồi đắp, củng cố và bảo vệ niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ là mục tiêu cao nhất, là gốc rễ của “thế trận lòng dân”. Đây là định hướng có ý nghĩa bao trùm đối với toàn ngành tuyên giáo của Đảng trong thời gian tới. Trong thời đại bùng nổ thông tin, chúng ta không thể và cũng không cần kiểm soát mọi luồng thông tin. Điều cốt lõi là làm cho nhân dân có đủ cơ sở, đủ niềm tin để tự phân biệt đúng - sai, tự nâng cao sức đề kháng trước các thông tin xấu, độc. Muốn làm được điều đó, phải thường xuyên nắm chắc, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng, tâm trạng xã hội; phát hiện sớm những vấn đề có thể làm suy giảm niềm tin để tham mưu cấp ủy giải quyết ngay từ sớm, từ cơ sở, không để tích tụ thành điểm nóng.

Quản trị niềm tin không phải là áp đặt, mà bằng sự thật, bằng những thành quả phát triển mà người dân được thụ hưởng, bằng sự nêu gương, liêm chính và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Ngược lại, mỗi vụ việc tiêu cực không được xử lý đến nơi, mỗi lời hứa không được thực hiện, mỗi biểu hiện xa dân, vô cảm đều là một vết xói mòn niềm tin, và niềm tin một khi đã mất thì rất khó lấy lại.

Vì vậy, mục tiêu cao nhất của công tác tuyên giáo trong giai đoạn mới là giữ vững và không ngừng bồi đắp niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Đó cũng là thước đo cuối cùng đối với hiệu quả công tác tuyên giáo. Khi giữ được niềm tin, tạo được sự đồng thuận xã hội và khơi dậy được khát vọng phát triển, chúng ta sẽ tạo ra nguồn lực tinh thần to lớn để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trân trọng cảm ơn đồng chí!