Thanh niên M’nông tham gia phục dựng Lễ cúng bến nước truyền thống

Từ nương rẫy đến sản xuất hàng hóa

Ở vùng cao nguyên, những cánh đồng rau, hoa, chè, cà phê, sầu riêng được canh tác theo hướng nông nghiệp công nghệ cao đang dần thay thế phương thức sản xuất manh mún trước đây. Đồng bào DTTS không chỉ trồng trọt để đủ ăn mà đã biết liên kết sản xuất, gắn với chế biến và thị trường. Ở khu vực ven biển, các vùng chuyên canh thanh long, táo, lúa nước, bắp lai hình thành song song với chăn nuôi gia súc, nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch sinh thái biển. Sự đa dạng sinh thái giúp Lâm Đồng phát huy lợi thế của từng tiểu vùng, tạo nên bức tranh kinh tế nhiều gam màu. Không ít xã vùng đồng bào DTTS đã đạt chuẩn nông thôn mới, thậm chí nông thôn mới nâng cao, điều từng được xem là khó khăn cách đây không lâu.

Hơn 2 thập kỷ gắn bó với vai trò trưởng thôn Chăm, ông Huỳnh Văn Cơ - Trưởng thôn Phò Trì (xã Sơn Mỹ) hiểu rõ những thăng trầm của cộng đồng người Chăm nơi đây. Theo ông, trước kia sinh kế của bà con nơi đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp và nghề biển theo mùa, sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn, thiếu kỹ thuật nên cái nghèo cứ luẩn quẩn bám riết. Những năm gần đây, khi được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, cùng các lớp tập huấn kỹ thuật, tư duy làm ăn của bà con đã dần thay đổi. Dẫn chúng tôi đi một vòng thôn, ông Cơ dừng lại bên những dãy chuồng dê được xây dựng kiên cố, coi đó là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình. Bà con đã biết chuyển đổi cây trồng, chăn nuôi theo hướng bài bản, tính toán hiệu quả kinh tế trước khi đầu tư.

Cùng với phát triển kinh tế, đời sống văn hóa, xã hội vùng đồng bào DTTS sau sáp nhập ngày càng phong phú. Nhiều lễ hội truyền thống như Katê của người Chăm, Lễ mừng lúa mới của người K’ho, Lễ cúng bến nước của người M’nông, lễ hội của người Churu, Mạ... được duy trì, phục dựng và tổ chức trang trọng. Các trò chơi dân gian, phong tục tập quán tốt đẹp được khơi dậy, trở thành điểm tựa tinh thần cho cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Minh (xã Bắc Bình) đang hoàn thiện các công đoạn làm ra thành phẩm gốm Chăm

Đặc biệt, nghề gốm Chăm đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại, góp phần khẳng định giá trị văn hóa độc đáo, qua đó còn mở ra hướng sinh kế mới gắn với phát triển du lịch văn hóa cho đồng bào. Phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao phát triển sâu rộng, với trên 90% xã, thôn có nhà văn hóa, thiết chế thể thao phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Hệ thống thông tin, truyền thông được mở rộng, 100% xã có sóng phát thanh, truyền hình và internet; nhiều chương trình bằng tiếng dân tộc được phát sóng, giúp đồng bào tiếp cận thông tin, chính sách một cách gần gũi hơn.

Gốm Chăm được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể

Trong lĩnh vực giáo dục, mạng lưới trường lớp vùng đồng bào DTTS ngày càng hoàn thiện. Hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú được đầu tư, tạo điều kiện để con em đồng bào đến trường từ sớm. Các chính sách miễn, giảm học phí; hỗ trợ gạo, tiền ăn, tiền ở nội trú, bán trú… góp phần kéo giảm tỷ lệ học sinh bỏ học. Việc thí điểm dạy tiếng Chăm, Ê đê, M’nông, K’ho trong nhà trường không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc mà còn giúp học sinh thêm tự tin, gắn bó với trường lớp...

Bình yên từ cơ sở, vững chắc từ lòng dân

Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng có địa bàn rộng, vừa có biển vừa có tuyến biên giới đất liền dài hơn 141 km giáp Campuchia, giữ vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực Tây Nguyên. Trong bối cảnh đó, việc giữ vững an ninh trật tự vùng đồng bào DTTS có ý nghĩa đặc biệt. Thực tế cho thấy, vai trò của người có uy tín trong cộng đồng ngày càng được phát huy. Già làng, trưởng thôn, chức sắc tôn giáo, cán bộ hưu trí không chỉ là chỗ dựa tinh thần mà còn là “cầu nối” quan trọng trong tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Nhờ vậy, tệ nạn xã hội từng bước được đẩy lùi, tình hình an ninh trật tự vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh cơ bản ổn định.

Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Lâm Đồng Bùi Ngọc Sơn cho biết: “Thời gian qua, tình hình kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực; đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được cải thiện, các chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Hạ tầng thiết yếu ngày càng được đầu tư hoàn thiện, bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào được gìn giữ và phát huy. Đa số bà con yên tâm, tin tưởng, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương...”. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả chiến lược công tác dân tộc, xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách phù hợp. Đồng thời, thực hiện tốt các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh trên địa bàn...

Đồng bào K’ho thu hoạch lúa mẹ

Có thể khẳng định, những đổi thay ở vùng đồng bào DTTS Lâm Đồng diễn ra không phô trương nhưng đủ bền vững để tạo nền móng cho chặng đường dài. Từ nương rẫy đến lớp học, từ sinh hoạt văn hóa truyền thống đến đời sống thường nhật, vùng đất này đang từng bước khẳng định sự vươn lên bằng nội lực của cộng đồng và sự đồng hành của chính sách dân tộc.

Hồng Trinh, Báo Lâm Đồng