Phóng sinh và việc làm đúng cách của nhà Phật. Ảnh minh họa

Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa chân chính của phóng sinh là cứu giúp những chúng sinh đang gặp nguy hiểm, đứng trước nguy cơ bị sát hại, tạo điều kiện để chúng được tiếp tục sống trong môi trường tự nhiên phù hợp. Việc phóng sinh phải được thực hành với tâm từ bi đi đôi với trí tuệ, không chạy theo hình thức, số lượng hoặc quan niệm cầu xin, giải hạn.

Song, thực tế tại một số nơi, chùa, cơ sở tự viện, nhu cầu phóng sinh của Phật tử và du khách hành hương vào các ngày lễ lớn, đặc biệt trong mùa Vu Lan, Rằm tháng Bảy, dẫn đến tình trạng đặt mua trước số lượng lớn chim, cá, rùa và các động vật khác.

Hội đồng Trị sự cho rằng việc làm này có thể vô tình tạo ra nhu cầu thị trường, thúc đẩy hoạt động săn bắt, đánh bắt, vận chuyển, buôn bán và giam giữ động vật; thậm chí có trường hợp động vật sau khi được thả tiếp tục bị bắt lại để bán.

Bên cạnh đó, việc thả các loài không phù hợp với môi trường tiếp nhận, các loài cá, rùa ngoại lai hoặc loài thủy sinh có nguy cơ gây hại có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái, đa dạng sinh học và môi trường tự nhiên.

Từ thực tế trên, Hội đồng Trị sự đề nghị các cơ sở tự viện, Tăng Ni và Phật tử không tổ chức đặt hàng, thu gom hoặc đặt mua trước với số lượng lớn chim, động vật quý hiếm, các loài thuỷ sinh gây nguy hại, và các loài động vật khác để làm vật phóng sinh, nhất là vào các dịp lễ, Rằm, mùng Một và mùa Vu Lan - Báo hiếu.

“Không để nhu cầu làm việc thiện của người Phật tử trở thành nguyên nhân phát sinh hoặc gia tăng việc săn bắt, đánh bắt, nhốt giữ và buôn bán sinh vật để cung cấp cho hoạt động phóng sinh” - công văn nêu rõ.

Thay vào đó, Tăng Ni và Phật tử được khuyến khích thực hành phóng sinh tùy duyên, khi gặp chúng sinh đang bị đe dọa tính mạng, mắc nạn hoặc có điều kiện cứu giúp thì phát tâm cứu hộ và đưa chúng trở lại môi trường sống phù hợp.

Hội đồng Trị sự đề nghị không mua bán, tiếp nhận, vận chuyển hoặc sử dụng chim hoang dã, động vật hoang dã, các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm và các loài thuộc diện được pháp luật bảo vệ để tổ chức phóng sinh.

Khi phát hiện động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm bị săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển hoặc buôn bán trái pháp luật, Hội đồng Trị sự khuyến nghị Tăng Ni và Phật tử thông báo và phối hợp với cơ quan chức năng, cơ quan kiểm lâm hoặc đơn vị cứu hộ động vật có thẩm quyền để xử lý, cứu hộ và tái thả theo đúng quy định và yêu cầu chuyên môn.

Hội đồng Trị sự đề nghị không thả túi nilon, bao bì, hộp xốp, chai lọ, dây buộc, lồng, vật dụng chứa động vật hoặc các loại rác thải xuống sông, hồ và môi trường tự nhiên trong quá trình phóng sinh. Các cơ sở tự viện có nhiệm vụ tổ chức hoạt động phóng sinh phải bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn, trật tự; không tập trung đông người gây ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt cộng đồng và cảnh quan tại khu vực tổ chức.

Thay vì dành tiền đặt mua động vật để phóng sinh, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự khuyến khích Tăng Ni, Phật tử sử dụng nguồn lực cho những hoạt động thiết thực như: cứu hộ động vật bị nạn; hỗ trợ các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã; trồng và bảo vệ cây xanh, rừng và nguồn nước; giảm rác thải nhựa; bảo vệ môi trường sống của các loài. Giáo hội cũng khuyến khích thực hành ăn chay, hạn chế sát sinh và vận động cộng đồng cùng tôn trọng sự sống.

“Đây chính là sự mở rộng ý nghĩa của hạnh phóng sinh trong đời sống hiện đại: không chỉ cứu một sinh mạng trong một thời điểm mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống để muôn loài được an ổn lâu dài”, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự khẳng định.

Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam kêu gọi chư Tôn đức Tăng Ni và Phật tử cả nước thực hành hạnh từ bi bằng những hành động thiết thực, đúng Chính pháp và phù hợp pháp luật. Không vì phóng sinh mà tạo thêm việc bắt giữ; không vì cứu một loài mà làm tổn hại đến những loài khác; không vì hình thức của một nghi lễ mà gây tổn hại đến môi trường sống chung.

Tuệ Phương