Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Trung Kiên trao danh hiệu Sứ giả tiếng Việt năm 2026 cho các cá nhân tiêu biểu. Nguồn: scov.gov.vn

Cánh diều bay cao từ tiếng Mẹ

“Cánh diều muốn bay cao cần có gió. Nhưng muốn bay xa mà không lạc mất phương hướng, cánh diều vẫn cần một sợi dây nối với mặt đất. Người Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới cũng vậy. Chúng ta có thể học nhiều ngôn ngữ, bước vào nhiều nền văn hóa, đi thật xa trên hành trình hội nhập quốc tế; nhưng tiếng Việt vẫn là một sợi dây lành nối chúng ta với quê hương và cội nguồn. Từ Thiền viện Trúc Lâm, thầy càng cảm nhận sâu sắc điều ấy”, Đại đức Thích Pháp Quang, trụ trì Thiền viện Trúc Lâm, ngôi chùa Việt Nam đầu tiên tại Kandy, Sri Lanka, chia sẻ niềm xúc động khi được trao danh hiệu Sứ giả tiếng Việt năm 2026.

5 năm qua, từ những lớp học tiếng Việt, những buổi sinh hoạt văn hóa, những câu chuyện về quê hương Việt Nam và sự gặp gỡ giữa người Việt với người Sri Lanka, Đại đức Thích Pháp Quang đã gieo những hạt giống tiếng Việt trên vùng đất Phật pháp. Lớp học tiếng Việt tại Thiền viện Trúc Lâm Sri Lanka có nhiều điều đặc biệt. Trước hết, các lớp học được tổ chức tại một ngôi chùa, và người trực tiếp tham gia giảng dạy, truyền cảm hứng học tiếng Việt chủ yếu là các nhà sư, trong đó có cả những vị sư còn rất trẻ, như sư Pháp Đăng 14 tuổi.

Điều đặc biệt thứ hai là 100% học viên là người Sri Lanka. Có em mới 5 tuổi, nhưng cũng có người hơn 70 tuổi. Không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay hoàn cảnh, chỉ cần yêu tiếng Việt, yêu văn hóa và con người Việt Nam, thì đều có thể trở thành học viên của lớp. Học viên không chỉ học tiếng Việt mà còn được tham gia những khóa tu một ngày, được tìm hiểu văn hóa Việt Nam và trở thành những người trực tiếp góp phần gìn giữ, lan tỏa văn hóa Việt Nam tại Sri Lanka.

Tháng 5/2026, đại diện lớp tiếng Việt tại Thiền viện Trúc Lâm là Lâm Quế và Trúc Hạnh đã được chọn biểu diễn hát bài “Đi học” để chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong cuộc gặp gỡ cán bộ Đại sứ quán Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam tại Sri Lanka. Đó là một khoảnh khắc xúc động, bởi những em nhỏ Sri Lanka đã cất lên lời ca bằng tiếng Việt để chào đón một vị lãnh đạo Việt Nam trên đất nước Sri Lanka.

Theo Đại đức Thích Pháp Quang, đó chính là điều đẹp nhất của tiếng Việt. “Tiếng Việt không chỉ là một ngôn ngữ để giao tiếp. Tiếng Việt còn là cây cầu kết nối con người với con người, kết nối văn hóa với văn hóa, và kết nối những trái tim ở những đất nước khác nhau”.

Giữ tiếng Việt cho nối đời…

Học tập, làm việc và sinh sống 23 năm ở nước ngoài, tham gia nhiều hoạt động cộng đồng, và các lớp dạy tiếng Việt cho bà con kiều bào, chị Nguyễn Thị Thu Hiền (Đan Mạch) - Sứ giả tiếng Việt năm 2026 - cho rằng, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ của ký ức, mà là ngôn ngữ của tri thức, của sự sẻ chia và luôn hướng về Tổ quốc. Vì thế, điều đầu tiên gia đình chị gìn giữ chính là tiếng Việt. “Chúng tôi không nghĩ dạy tiếng Việt cho con là gánh nặng, mà là một món quà. Bởi vì khi một đứa trẻ biết nguồn cội, hiểu gốc rễ sâu sắc thì mới phát triển một cách bền vững và khỏe mạnh… Nếu cha mẹ yêu tiếng Việt, yêu Tổ quốc thì một cách tự nhiên, con cái sẽ hướng về Việt Nam, và tiếng Việt là cội nguồn”.

Đồng hành với cô con gái 11 tuổi viết 2 cuốn sách, một cuốn đã được NXB Kim Đồng xuất bản (Cuộc phiêu lưu của Bella và Harry, con gái Lê Bảo Hân vẽ minh họa cho tác phẩm của mẹ), chị Hiền nhận thấy con yêu tiếng Việt hơn, yêu văn hóa Việt hơn. “Bảo Hân từng hỏi: nếu sau này con lớn lên, bố mẹ có giúp con dạy cho con của con học tiếng Việt không? Chúng tôi chợt nhận ra món quà lớn nhất không phải là con tôi nói được tiếng Việt, yêu văn hóa Việt, mà con còn mong muốn truyền tải tiếng Việt sang thế hệ sau. Khi một em bé 11 tuổi nói rằng muốn dạy tiếng Việt cho con của bé, thì có nghĩa rằng tiếng Việt nó sẽ mãi mãi còn ở thế hệ sau”, chị Hiền tin tưởng.

…Tiếng Việt còn trong mỗi người/ Hồn Việt mình còn nguyên vẹn tròn/ Giữ tiếng Việt cho nối đời/ Lời quê hương ấy lời sắt son… (Thương ca tiếng Việt, lời Hà Minh Quang, nhạc Đức Trí). Giọng hát trong trẻo và rõ ràng của cậu bé Tijn Konings Lê, 11 tuổi, hiện sống tại Hà Lan, trong Gala Tiếng Việt thân thương năm 2026, khiến nhiều người ngạc nhiên và xúc động. Tijn Konings Lê - Sứ giả tiếng Việt ít tuổi nhất được tôn vinh năm 2026, có bố là người Hà Lan, mẹ là người Việt. Mỗi năm theo mẹ về Việt Nam 1 - 2 lần, và qua mỗi lần trở về đó, Tijn Konings Lê càng thêm gắn bó với quê ngoại. Em dành một tình yêu đặc biệt cho tiếng Việt và những gì thuộc về quê hương của mẹ: từ ẩm thực, văn hóa, lịch sử đến âm nhạc.

Khi được hỏi học tiếng Việt có khó không, Tijn Konings Lê trả lời ngay: “Con không nghĩ là con phải học tiếng Việt. Tiếng Việt đến với con một cách rất tự nhiên. Đó là những bài hát ru, những câu chuyện kể của ông bà và mẹ từ khi con còn nhỏ… Và càng biết thêm về Việt Nam thì con cũng muốn khám phá thêm lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam, giúp con cảm thấy gần gũi với quê hương hơn…”.

Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đề ra mục tiêu giữ gìn, lan tỏa truyền thống đoàn kết, bản sắc văn hóa dân tộc, giá trị nhân văn, lịch sử và ngôn ngữ tiếng Việt đến thế hệ trẻ và các thế hệ người Việt mai sau; phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ ngôn ngữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hương, đất nước. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng mong rằng, mỗi gia đình Việt ở nước ngoài sẽ tiếp tục gìn giữ tiếng mẹ như gìn giữ một phần hồn cốt của dân tộc, mỗi người thầy sẽ tiếp tục thắp lửa yêu tiếng Việt, mỗi bạn trẻ sẽ tự hào nói tiếng Việt, đọc tiếng Việt và kể câu chuyện Việt Nam bằng chính ngôn ngữ của mình. Để rồi từ những lớp học nhỏ, từ những mái nhà Việt nơi đất khách, từ những cánh diều mang theo tiếng Mẹ, tình yêu Việt Nam sẽ tiếp tục được vun đắp, lan tỏa và bay cao cùng khát vọng của dân tộc…

Theo Đại biểu nhân dân