Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng Lê Ngọc Quang chủ trì thảo luận tổ. Ảnh: Hồ Long

Sáng 4/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về: Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng; Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài dự phiên thảo luận tại Tổ 15 (Đoàn ĐBQH Phú Thọ, Đà Nẵng).

Cần có quy định về việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã

ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Thảo luận tại Tổ 15, cho ý kiến về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) bày tỏ nhất trí với sự cần thiết phải sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 nhằm khắc phục những bất cập, vướng mắc trong quá trình triển khai thời gian qua. Bên cạnh đó, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh cả nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cũng như tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Liên quan đến nội dung về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu Đặng Bích Ngọc cho rằng, việc tiếp tục kế thừa các quy định về thành lập thống nhất Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương và cấp tỉnh trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 là cần thiết và phản ánh đúng thực tiễn; giúp công tác chỉ đạo, tổ chức triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả, huy động các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị tham gia vào công tác này.

Đại biểu đề nghị cần có quy định về việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã trong dự thảo Luật, tạo cơ sở pháp lý giúp Chủ tịch UBND cấp xã có căn cứ thành lập để chỉ đạo, tổ chức triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Theo đại biểu, để tránh việc thành lập Hội đồng tại cấp xã trở nên hình thức, thiếu thống nhất, thiếu nguồn lực bảo đảm, việc thành lập Hội đồng cấp xã cần có sự hướng dẫn của cấp tỉnh là phù hợp. Việc hướng dẫn của cấp tỉnh về thành lập Hội đồng cấp xã có thể thực hiện linh hoạt, tùy theo điều kiện từng địa phương và có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

Về nội dung chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu bày tỏ đồng tình cao với quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật theo hình thức, phương thức mới gắn với ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật; quy định hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua Cổng Pháp luật quốc gia và các cơ sở dữ liệu thông tin về phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng là nơi xây dựng các cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất cho một đầu mối quản lý, kết nối, liên thông chia sẻ công khai với các cơ quan trong hệ thống chính trị và người dân.

Đại biểu nhấn mạnh, trong bối cảnh các thông tin giả tràn lan, đặc biệt trên các mạng xã hội thì việc xây dựng các kênh thông tin chính thống từ các cơ quan nhà nước là phù hợp với xu hướng hiện nay. Theo đó, các kênh thông tin chính thống, tài khoản đã xác thực này sẽ kịp thời đưa ra các thông tin pháp luật phù hợp để người dân chủ động tìm hiểu trên môi trường mạng.

Liên quan đến nội dung về truyền thông chính sách, ĐBQH Nguyễn Hải Long (Đà Nẵng) cho rằng, quy định về truyền thông chính sách phù hợp với tên gọi và phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật.

Việc quy định nội dung này nhằm gắn kết giữa phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng và thi hành pháp luật theo chủ trương của Đảng; tạo sự đồng thuận xã hội, thuận lợi hơn trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với việc tham gia xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật. Đây là điểm đổi mới trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tạo điều kiện cho công dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của chính sách “từ sớm, từ xa” để tự giác tuân thủ sau khi ban hành; công khai, minh bạch; đồng thời góp phần nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật.

Theo đại biểu, việc đưa nội dung truyền thông chính sách vào dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) không mâu thuẫn và chồng chéo với nội dung truyền thông chính sách trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) quy định cụ thể về mục đích, nội dung, hình thức và trách nhiệm trong truyền thông chính sách là phù hợp. Còn Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật chỉ quy định có tính nguyên tắc về trách nhiệm của cơ quan chủ trì đề xuất chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Về phạm vi đối tượng đặc thù, theo đại biểu Nguyễn Hải Long, việc dự thảo Luật quy định theo hướng liệt kê 7 nhóm chủ thể và có 1 quy định “mở” cho phép Chính phủ linh hoạt bổ sung các chủ thể mới căn cứ thực tiễn và từng thời kỳ là phù hợp và bảo đảm bao quát cơ bản các nhóm đối tượng còn đang khó khăn, hạn chế trong tiếp cận phổ biến, giáo dục pháp luật trong xã hội để không ai bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về kỹ thuật lập pháp khi quy định cứng đối tượng đặc thù: người lao động có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, đại biểu cũng cho rằng cần quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đi đôi với chế tài trong đảm bảo thực hiện.

Đề nghị bổ sung hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các gương điển hình tiên tiến

ĐBQH Nguyễn Văn Mạnh (Phú Thọ)

Góp ý nội dung về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, ĐBQH Nguyễn Văn Mạnh (Phú Thọ) cho biết dự thảo luật đã quy định khá đầy đủ các hình thức, như phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua phương tiện thông tin đại chúng, hội nghị, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các loại hình nghệ thuật, diễn đàn hay hoạt động truy tố, xét xử... Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, hiện nay trên các nền tảng mạng xã hội, những vụ việc tiêu cực, vi phạm pháp luật thường được lan truyền rất mạnh và thu hút nhiều sự quan tâm, trong khi những tấm gương chấp hành tốt pháp luật, thượng tôn pháp luật lại xuất hiện rất ít. Vì vậy, cần nghiên cứu đưa việc tuyên truyền thông qua các điển hình tiên tiến trở thành một trong những giải pháp của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần lan tỏa các giá trị tích cực và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội.

Đối với quy định về trách nhiệm của các chủ thể trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu cho rằng dự thảo luật đã quy định khá đầy đủ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tuy nhiên vẫn còn thiếu một chủ thể đặc biệt quan trọng là gia đình. Đại biểu nhấn mạnh, gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng trong giáo dục pháp luật cho trẻ em ngay từ những năm đầu đời, bên cạnh đó là vai trò của các cơ sở giáo dục.

Việc cha mẹ thường xuyên nhắc nhở, giáo dục con cái hằng ngày về ý thức tuân thủ pháp luật sẽ có tác động rất lớn, giúp hình thành nhận thức một cách tự nhiên, bền vững, thậm chí hiệu quả hơn nhiều so với các hình thức tuyên truyền đơn thuần. Bên cạnh đó, ngoài thời gian ở gia đình, học sinh dành phần lớn thời gian tại nhà trường. Vì vậy, gia đình và nhà trường cần được xác định là hai chủ thể đặc biệt.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cũng nhìn nhận, hiện dự thảo luật mới quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, trên thực tế, người trực tiếp thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường là đội ngũ giáo viên, đặc biệt là giáo viên giảng dạy các môn học có nội dung giáo dục pháp luật, giáo dục quốc phòng và an ninh, cũng như giáo viên được phân công phụ trách công tác Đoàn, Đội và các hoạt động giáo dục liên quan. Do đó, đại biểu đề nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này.

ĐBQH Phan Thị Thúy Linh (Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Tham gia góp ý đối với dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), ĐBQH Phan Thị Thúy Linh (Đà Nẵng) đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm thanh thiếu niên vi phạm pháp luật hoặc có nguy cơ vi phạm pháp luật vào diện đối tượng đặc thù.

Theo đại biểu, nhóm đối tượng này hiện được đề cập tại mục quy định về người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính. Tuy nhiên, đây là nhóm đối tượng cần có sự quan tâm đặc biệt của gia đình, xã hội và các cơ quan chức năng. Trong bối cảnh hiện nay, tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật hoặc có nguy cơ vi phạm pháp luật đang có xu hướng gia tăng. Vì vậy, dự thảo luật cần quy định rõ hơn về đối tượng này, đồng thời xác định cụ thể cơ quan chủ trì thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đại biểu cho biết, thực tế tại các địa phương vẫn triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với nhóm đối tượng này, song chưa có quy định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm chính, trách nhiệm cụ thể ra sao,... Do đó, dự thảo luật cần quy định cụ thể hơn để bảo đảm tính thống nhất trong quá trình triển khai.

Đại biểu Phan Thị Thúy Linh cũng góp ý nội dung liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng lao động. Đại biểu nhấn mạnh, hiện nay nhiều người sử dụng lao động chưa thực sự quan tâm đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho công nhân, người lao động. Trên thực tế, nhiệm vụ này chủ yếu được giao khoán cho tổ chức công đoàn thực hiện. Để tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nhiều công đoàn cơ sở phải bố trí ngoài giờ hành chính do doanh nghiệp, đơn vị chưa tạo điều kiện tổ chức trong thời gian làm việc. Đồng thời, các hoạt động này thường phải có kinh phí hỗ trợ để khuyến khích người lao động tham gia, nếu không sẽ khó thu hút sự hưởng ứng.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế, chế tài đối với người sử dụng lao động trong việc thực hiện trách nhiệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động.

Theo Đại biểu nhân dân