Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam điều hành thảo luận tại Trung tâm thảo luận số 1. Ảnh: Hải Nguyễn

Chiều 3/6, dưới sự chủ trì của ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và bà Trần Thị Thanh Hà, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Phó trưởng ban Quan hệ Lao động Tổng Liên đoàn, các đại biểu tại Trung tâm thảo luận số 1 đã thảo luận nội dung Công đoàn đại diện, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động.

Tham luận tại đây, ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc trung tâm tư vấn pháp luật LĐLĐ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bên cạnh những thời cơ lớn từ Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, đời sống và việc làm của đội ngũ công nhân, người lao động đang đối mặt với không ít áp lực, thách thức.

Đó là sự phân hóa về thu nhập; khó khăn về nhà ở, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội; là các nguy cơ tiềm ẩn từ tệ nạn xã hội và tình trạng nhiễu loạn thông tin trên không gian mạng do các thế lực thù địch lợi dụng chống phá. Những yếu tố này đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của quan hệ lao động. Trong giai đoạn 2023 - 2025, trên địa bàn Thành phố đã ghi nhận 78 vụ tranh chấp lao động tập thể, ảnh hưởng đến hơn 8.200 người lao động.

Điểm nhấn đột phá của Thành phố Hồ Chí Minh là Công đoàn chủ động khởi kiện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Để duy trì được niềm tin vững chắc của người lao động, tổ chức Công đoàn Thành phố đã chủ động thay đổi tư duy: không dừng lại ở vai trò hòa giải mang tính bị động, mà quyết liệt trở thành "lá chắn pháp lý" kiên cường bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa.

Minh chứng rõ nét nhất là thời gian qua, thực hiện quy định của pháp luật và nhận được sự ủy quyền từ tập thể người lao động, các cấp Công đoàn Thành phố đã chủ động tiến hành các thủ tục pháp lý, khởi kiện hàng loạt doanh nghiệp cố tình trây ỳ, vi phạm nghĩa vụ, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động.

Ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc trung tâm tư vấn pháp luật LĐLĐ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Trung tâm Tư vấn Pháp luật và Công đoàn các cấp đã trực tiếp lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng và tranh tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hơn 2.500 người lao động tại các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng BHXH và nợ lương kéo dài. Ảnh: Hải Nguyễn

Ông Nguyễn Thành Đô thông tin, thông qua Trung tâm Tư vấn Pháp luật và Công đoàn các cấp đã đại diện khởi kiện theo ủy quyền cho tập thể, đoàn viên và người lao động, trực tiếp lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng và tranh tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hơn 2.500 người lao động tại các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng Bảo hiểm xã hội và nợ lương kéo dài. Qua các bản án có hiệu lực và quá trình đối thoại tại tòa, Công đoàn đã buộc các chủ doanh nghiệp phải khắc phục, chi trả tiền lương, trích nộp lại số tiền nợ đọng bảo hiểm xã hội và các khoản bồi thường khác, với tổng số tiền lên đến hơn 49 tỉ đồng.

Những kết quả này không chỉ khôi phục quyền lợi an sinh cho hàng ngàn gia đình công nhân mà còn tạo sức răn đe mạnh mẽ, thượng tôn pháp luật, góp phần ngăn chặn hiệu quả các cuộc ngừng việc tập thể tự phát.

Để phát huy tinh thần đổi mới, đột phá của Đại hội Công đoàn Việt Nam và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng quan hệ lao động bền vững, Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Một trong số đó là đa dạng hóa mô hình tập hợp đoàn viên; phát huy lực lượng nòng cốt gắn liền với nâng cao phúc lợi bền vững. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác phát triển đoàn viên, quyết tâm giảm thiểu các "khoảng trắng" tổ chức tại các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Phát huy hiệu quả vai trò của các hạt nhân tự quản, nhóm công nhân nòng cốt tại các khu lưu trú để kịp thời nắm bắt tâm tư, ngăn ngừa đình công tự phát từ gốc. Đẩy mạnh “Chương trình phúc lợi đoàn viên”, phát triển các thiết chế công đoàn dài hạn về nhà ở, chăm sóc sức khỏe, giáo dục - coi việc chăm lo an sinh xã hội tốt là giải pháp phòng ngừa tranh chấp bền vững nhất…

Bên cạnh đó nâng tầm đối thoại, thương lượng tập thể và xây dựng công cụ hỗ trợ chuyên sâu cho cơ sở. Đưa đối thoại và thương lượng tập thể trở thành công cụ phòng ngừa tranh chấp chủ động.

Thúc đẩy đối thoại định kỳ, minh bạch thông tin, trọng tâm là các ngành nghề thâm dụng lao động. Mở rộng thương lượng tập thể theo ngành, theo khu vực để xây dựng các Thỏa ước lao động tập thể có nhiều doanh nghiệp tham gia nhằm xác lập mặt bằng chung về tiền lương, phúc lợi.

Triển khai hiệu quả "Thư viện Thỏa ước lao động tập thể Thành phố" và bộ cẩm nang hướng dẫn đàm phán để hỗ trợ kỹ thuật sát sườn cho công đoàn cơ sở.

Cũng tại trung tâm thảo luận số 1, Đại biểu Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty LuxShare-ICT, thuộc Đoàn đại biểu Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh đã có chia sẻ về hoạt động công đoàn tại cơ sở đạt hiệu quả cao.

Đại biểu Trường cho biết, là doanh nghiệp có khoảng 30.000 công nhân lao động nên công đoàn cơ sở đề cao việc đào tạo đầu vào cho người lao động để họ nắm rõ chức năng của tổ chức Công đoàn cũng như những lợi ích khi tham gia tổ chức.

Một cách làm rất hiệu quả của công đoàn Công ty là tổ chức tọa đàm theo cấp xưởng. Tại đây, người lao động được đưa ra ý kiến một cách khách quan nhất đến lãnh đạo Công ty và được theo dõi về quá trình xử lý của chủ doanh nghiệp để đảm bảo giải quyết triệt để yêu cầu chính đáng của người lao động.

Đại biểu Trường cũng cho biết, công đoàn cơ sở đã đa dạng hóa các hình thức khiếu nại của người lao động, ví dụ như hòm thư góp ý có hệ thống mà mỗi người lao động được cấp mã cá nhân để truy cập và gửi nội dung khiếu nại.

Đặc biệt, các cán bộ công đoàn phải đeo băng tay ghi rõ cán bộ công đoàn để công nhân nhận ra và dễ dàng phản ánh khi có vấn đề… Cách làm này rất hiệu quả để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân lao động.

Theo Báo Lao Động