Hạ tầng mở lối, sinh kế vươn xa

Giữa điệp trùng xanh thẳm của núi rừng, nhịp sống vùng cao Hoành Mô đang vươn mình đổi khác. Những tuyến đường liên thôn, liên xã lầy lội năm xưa giờ được trải nhựa, đổ bê tông phẳng lỳ, uốn lượn nối dài đến từng thôn bản. Đan xen giữa những cánh rừng hồi, rừng quế bạt ngàn là những nếp nhà khang trang, ngói mới. Sự lột xác ấy không chỉ dừng lại ở hạ tầng cơ sở, mà sâu xa hơn là bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy sản xuất của người nông dân. Hơn ai hết, họ đang chứng minh vai trò chủ thể, tự tay viết nên khát vọng về một vùng biên cương đáng sống.

Hành trình kiến tạo ấy càng được tiếp thêm sức mạnh sau dấu mốc lịch sử, sáp nhập hai xã Hoành Mô và Đồng Văn. Giờ đây, Hoành Mô mang một tầm vóc mới với diện tích hơn 137km2, làm nơi an cư cho gần 9.000 nhân khẩu, trong đó hơn 94% là đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này cho thấy, không gian phát triển được mở rộng không chỉ tạo ra dư địa mới, mà còn nâng cao khả năng quy hoạch đồng bộ, gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với xây dựng nông thôn mới.

Những con đường mới, ngôi nhà mới tại thôn Đồng Thắng, xã Hoành Mô.

Chúng tôi tìm đến thôn Đồng Thắng, xã Hoành Mô những ngày này cảm nhận rõ niềm hân hoan hiện hữu trên từng nụ cười, ánh mắt của bà con. Tuyến đường mòn chật hẹp, gập ghềnh chưa đầy 2 mét ngày nào, giờ đã được thay thế bằng dải đường khang trang, thênh thang rộng gần 6 mét. Các chuyến xe hàng nông sản của bà con giờ đây không còn nhọc nhằn lăn bánh qua những đoạn đường xuống cấp, mà đã giúp giao thương nhịp nhàng nối đôi miền ngược xuôi và tạo đòn bẩy vững chắc cho khát vọng thoát nghèo.

Đường lớn đã mở, tư duy làm kinh tế cũng theo đó vươn xa. Với người dân Đồng Thắng hôm nay, việc sở hữu một chiếc ô tô không còn là giấc mơ xa vời nơi bản vắng, mà đã trở thành phương tiện sinh kế đắc lực; từng ngày nối nhịp giao thương, chở nông sản về xuôi và chở cả những cơ hội bứt phá ngược lên biên giới, hiện thực hóa khát vọng làm giàu trên chính quê hương mình. Trong niềm phấn khởi về cuộc sống sinh kế đã khá hơn xưa, chị Lý Thị Sinh, thôn Đồng Thắng, xã Hoành Mô cho biết: “Trước đây đường xấu, bé, đi lại rất vất vả, nhất là người lớn đi làm, trẻ con đi học rất cực nhọc. Nhưng giờ nhiều con đường mới được mở rộng, bằng phẳng, đi lại rất thuận tiện. Nhà tôi năm nay cũng mua được ô tô vừa phục vụ công việc, vừa đi lại rất tiện lợi”.

Trong hành trình xây dựng nông thôn mới, xã miền núi biên giới Hoành Mô xác định rõ, xây dựng nông thôn mới không chạy theo hình thức, mà lấy việc nâng cao thu nhập cho người dân làm thước đo cốt lõi nhất. Khi tư duy canh tác manh mún lùi xa, bà con đã biết tận dụng tối đa "thiên thời, địa lợi" để xây dựng các mô hình kinh tế hàng hóa bài bản, mang tầm nhìn dài hạn.

Tận dụng lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện tự nhiên, Hoành Mô từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Người dân không còn sản xuất theo thói quen, mà đã biết tính toán, lựa chọn mô hình phù hợp, hướng tới hiệu quả kinh tế lâu dài.

Mô hình nuôi hươu của HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn (xã Hoành Mô).

Câu chuyện về HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn do anh Vi Văn Nghiệp làm chủ đã nói lên sự sáng tạo, dám nghĩ, dám làm trong hành trình xây dựng nông thôn mới tại mảnh đất biên cương.

Những năm gần đây, bên cạnh các hình thức chăn nuôi truyền thống, mô hình của HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn đã mở ra một hướng đi mới, mang lại giá trị kinh tế rõ nét, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân trong xây dựng nông thôn mới. Năm 2023, anh Vi Văn Nghiệp mạnh dạn đầu tư gần 1 tỷ đồng đưa 16 con hươu giống từ Hương Sơn (Hà Tĩnh) về vùng cao. Đây là mô hình còn rất mới tại địa phương thời điểm đó.

Với lợi thế về khí hậu mát mẻ, nguồn thức ăn tự nhiên phong phú, mô hình nuôi hươu được anh Nghiệp triển khai bài bản, phù hợp với điều kiện địa phương. Vì vậy, sau hơn 2 năm, anh đã làm chủ kỹ thuật, đàn hươu phát triển tốt, hiện tăng lên hơn 20 con. Điểm nổi bật của mô hình là hiệu quả kinh tế ổn định và lâu dài. Hươu chủ yếu được nuôi để lấy nhung, sản phẩm có giá trị cao trên thị trường, mang lại nguồn thu đáng kể. Bên cạnh đó, hươu giống cũng có giá trị kinh tế cao, tạo thêm nguồn thu từ việc nhân đàn, cung cấp con giống cho các hộ có nhu cầu. Anh Vi Văn Nghiệp chia sẻ: “Mô hình trang trại nuôi hươu của tôi đến nay đã được hơn 2 năm. Mục tiêu của trang trại là sẽ tiếp tục được mở rộng mô hình, tăng đàn và tiến tới đưa sản phẩm nhung hươu ra thị trường”.

Xây dựng nông thôn mới, phát huy tiềm năng lợi thế, Hoành Mô cũng chú trọng phát huy tài nguyên rừng phong phú nhằm nâng cao thu nhập, giữ vững thành quả trong xây dựng nông thôn mới.

Không còn sản xuất manh mún, người dân đã biết quy hoạch vùng trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn giống cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng. Chu kỳ trồng, chăm sóc và khai thác được tính toán bài bản, giúp nâng cao giá trị kinh tế trên từng diện tích rừng. Từ những diện tích các loại cây dài ngày chủ yếu là hồi, quế, sở, các mô hình kinh tế dưới tán rừng được duy trì đã góp phần quan trọng hoàn thành tiêu chí thu nhập trong xây dựng nông thôn mới. 

 Kiến tạo miền quê đáng sống

Để tìm hướng phát triển bền vững, địa phương cũng chú trọng việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, đẩy mạnh công tác cấp mã vùng trồng, nâng tầm giá trị sản phẩm.

Hoành Mô hiện là địa phương có diện tích hồi lớn nhất tỉnh với gần 5.000ha. Thu hút khoảng 3.000 hộ dân trồng, chủ yếu theo hướng canh tác hữu cơ. Hiện nay, trung bình sản lượng hồi của Hoành Mô thu hoạch đạt 2.200 - 2.600/năm. Đây là cây trồng có giá trị kinh tế cao đối với người dân địa phương. Do vậy, để duy trì giá trị cây hồi, xã Hoành Mô đã hỗ trợ doanh nghiệp cùng các hộ dân đăng ký mã vùng trồng hồi nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, đủ tiêu chuẩn đáp ứng xuất khẩu.

Là một trong những đơn vị được hỗ trợ trong quá trình sản xuất, bà Hoàng Thị Phượng, Giám đốc HTX Quế hồi Chu Phượng, xã Hoành Mô, cho biết: Những năm gần đây, người dân Hoành Mô trồng hồi, quế rất nhiều nên sản lượng thu mua của chúng tôi tăng cao. Được sự quan tâm của lãnh đạo xã, chúng tôi được cấp mã vùng trồng để có thể xuất khẩu sản phẩm hồi, quế sang nước ngoài. Điều này rất quan trọng để khách hàng họ có thể truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Hợp tác xã Quế hồi Chu Phượng (xã Hoành Mô).

Việc sáp nhập không chỉ mở rộng không gian địa giới, mà còn hội tụ trọn vẹn tinh hoa của vùng biên ải. Hoành Mô hôm nay mang một sức hút kép, vừa nhộn nhịp nhịp sống giao thương nơi cửa khẩu, vừa hoang sơ, quyến rũ với cảnh sắc hùng vĩ và bản sắc văn hóa đậm đà của đồng bào các dân tộc.

Cùng với phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm và du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới, Hoành Mô đặc biệt quan tâm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Nhiều di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu được duy trì, phục dựng và đưa vào khai thác phục vụ du lịch, từng bước biến di sản thành sinh kế.

Hiện Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững giai đoạn 2025-2030”, đã biến những giá trị phi vật thể đang được sống lại. Cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ mà không phá vỡ cảnh quan. Đến nay, toàn xã có hơn 15 cơ sở lưu trú, homestay, sẵn sàng đón khoảng 300 du khách mỗi đêm.

Du khách tham gia trải nghiệm du lịch cộng đồng tại xã Hoành Mô.

Sự hiện diện của những bản làng Sông Moóc, Khe Tiền hay Cao Sơn, du khách vẫn tìm thấy sự tĩnh lặng dưới những nếp nhà trình tường lợp ngói âm dương cổ kính. Từ chỗ chỉ quen với nương rẫy, người dân nơi đây đã tự tin khoác lên mình vai trò của những đại sứ du lịch. Họ chủ động làm dịch vụ, gìn giữ cảnh quan và quảng bá ẩm thực bản địa; đưa du lịch cộng đồng trở thành đòn bẩy vững chắc để nâng tầm chất lượng nông thôn mới.

Ông Hoàng Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Trên quan điểm nhất quán của tỉnh Quảng Ninh, xây dựng nông thôn mới có điểm khởi đầu nhưng không có điểm kết thúc. Và ở xã biên giới Hoành Mô, sức sống mới không chỉ đo đếm bằng những con số tăng trưởng, bằng hạ tầng khang trang, mà được khẳng định qua ánh mắt rạng rỡ, tự tin của đồng bào các dân tộc. Khi người dân thực sự đứng ở vị trí trung tâm, làm chủ thể trên chính mảnh đất quê hương mình, thì xây dựng nông thôn mới không còn là phong trào, mà đã trở thành khát vọng và động lực tự thân. Chính từ sự chung sức, đồng lòng ấy là bức tường thành vững chắc nhất để Hoành Mô giữ vững biên cương, phát triển bền vững và đậm đà bản sắc, góp phần xây dựng Quảng Ninh vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Hoài Minh – Báo Quảng Ninh

https://baoquangninh.vn/hoanh-mo-doi-thay-tu-xay-dung-nong-thon-moi-3417739.html