Phó Chủ tịch Thường trực Đỗ Văn Chiến (ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) phát biểu

Không làm thay đổi mục tiêu, không được giảm nguồn vốn

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nêu rõ, việc xem xét phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035 tuân theo nguyên tắc: Quốc hội sẽ phê duyệt chủ trương đầu tư theo khoản 5, Điều 20, Luật Đầu tư công, theo đó, tích hợp thực chất chứ không cộng cơ học, không làm thay đổi mục tiêu; không được giảm nguồn vốn; không thay đổi phạm vi, đối tượng thụ hưởng.

Có ý kiến thảo luận đề nghị không được coi kết quả giải ngân của năm trước là chỉ tiêu duy nhất, “chỉ tiêu nặng ký” để xây dựng kế hoạch năm sau. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, đề nghị này rất đúng, vì Chương trình này đều thực hiện ở địa bàn hết sức khó khăn, công trình nhỏ lẻ, phân tán, do vậy phải được ưu tiên. Và phải phân cấp cho tỉnh triển khai thực hiện, với phương châm: xã làm được thì giao cho xã, xã không làm được thì tỉnh phải hỗ trợ triển khai thực hiện, tỉnh chịu trách nhiệm trước Trung ương về việc sử dụng nguồn vốn và bảo đảm Chương trình mục tiêu.

ĐBQH Nguyễn Thị Kim Anh (Bắc Ninh) cũng cho rằng, khi thực hiện tích hợp phải xác định rõ hợp nhất nhưng không làm thay đổi cam kết của Quốc hội đối với người dân. Quốc hội đã ban hành 4 Nghị quyết riêng xác định cụ thể mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng, địa bàn, nguồn lực và các chính sách đặc thù. Vì vậy, Nghị quyết lần này cần khẳng định rõ mọi mục tiêu, chỉ tiêu, nhóm đối tượng và địa bàn ưu tiên đã được Quốc hội quyết nghị phải tiếp tục được bảo đảm.

ĐBQH Nguyễn Thị Kim Anh (Bắc Ninh) phát biểu

Về nguồn lực, đại biểu cho rằng, cần linh hoạt nhưng phải có hàng rào bảo đảm mục tiêu. Tổng nguồn lực của 4 chương trình ở giai đoạn 2026 - 2030 theo hồ sơ Chính phủ là khoảng 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương khoảng 345.000 tỷ đồng, đại biểu đồng tình với việc cho phép điều chỉnh, điều chuyển vốn theo tiến độ và khả năng thực hiện thay vì phân bổ cứng theo nhu cầu đăng ký.

Tuy nhiên, không nên hiểu linh hoạt nguồn lực là có thể tự do chuyển vốn giữa các lĩnh vực, đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh đề nghị, phải xác định mức nguồn lực định hướng hoặc ngưỡng bảo đảm tối thiểu đối với từng nhóm mục tiêu lớn. Việc điều chuyển không được làm mất khả năng hoàn thành các chỉ tiêu Quốc hội đã quyết định. Nói cách khác, chúng ta không nên duy trì nguồn ngân sách hoàn toàn khép kín, riêng rẽ, nhưng cũng không thể gom toàn bộ vào một túi tiền chung mà thiếu cơ chế bảo vệ từng mục tiêu, cần có sự điều phối linh hoạt.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận Tổ 8

Đại biểu lưu ý, việc chuyển tiếp phải là chuyển tiếp cả nội dung, không chỉ chuyển tiếp cơ chế, chính sách và vốn. Bởi khi hợp nhất 4 chương trình, rủi ro lớn không chỉ là vốn có chuyển được không mà là một nội dung đang thực hiện có còn được tiếp tục trong cấu trúc chương trình mới hay không. Cơ quan nào tiếp nhận, chỉ tiêu nào kế thừa, đối tượng đang thụ hưởng có tiếp tục được hỗ trợ hay phải làm lại thủ tục.

Đồng thời, trước khi vận hành chương trình mới cần có bảng chuyển đổi toàn bộ nội dung của chương trình cũ sang cấu trúc mới. Xác định rõ nội dung nào kế thừa, nội dung nào tích hợp, nội dung nào kết thúc và cơ quan nào chịu trách nhiệm, tiếp tục hay tiếp nhận kết quả. Đây là điểm nên yêu cầu thể hiện ngay trong Nghị quyết của Quốc hội mà không nên giao cho văn bản hướng dẫn thi hành.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận Tổ 8

Về quan điểm yêu cầu hoàn thiện hệ thống văn bản theo hướng gọn, thống nhất, không phát sinh thủ tục trung gian, đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh khẳng định, đây là chủ trương đúng, nhưng cần làm rõ thế nào là thống nhất? Thống nhất không có nghĩa là tập trung toàn bộ thẩm quyền hướng dẫn vào một cơ quan. Ví dụ, mục tiêu về xây dựng nông thôn mới; đây là lĩnh vực tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thể là cơ quan chủ trì tổng hợp điều phối nhưng không thể ban hành thay các quy định chuyên môn thuộc giáo dục, y tế, văn hóa và các lĩnh vực khác. Đặc biệt là không thể và không nên chịu trách nhiệm thay cho các bộ khác.

“Cần phân công từng bộ chịu trách nhiệm đến cùng đối với các mục tiêu, tiêu chí và nguồn lực thuộc lĩnh vực quản lý của mình dưới một cơ chế điều phối liên ngành thống nhất. Do đó, từng bộ phải chịu trách nhiệm về hướng dẫn tiêu chí thuộc lĩnh vực mình”, đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh nhấn mạnh.

Rà soát để một việc không phải làm nhiều lần

ĐBQH Trần Thị Vân (Bắc Ninh) phát biểu

Các đại biểu thống nhất với sự cần thiết hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, để tháo gỡ điểm nghẽn và giải quyết ngay vấn đề cấp bách, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn.

ĐBQH Trần Thị Vân (Bắc Ninh) nêu rõ, việc hợp nhất, sửa đổi để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật và nhằm khắc phục những bất cập, vướng mắc không còn phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời cắt giảm, đơn giản thủ tục trong quy trình lập, giao dự toán chi ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) cho rằng, hợp nhất hai luật phải thực sự giảm được thủ tục trong quá trình thực hiện dự án. Tờ trình của Chính phủ đã chỉ ra hiện nay việc quản lý vốn đầu tư công vẫn phải thực hiện theo cả quy trình ngân sách và quy trình đầu tư công, có những nội dung còn giao thoa về thẩm quyền, trình tự, phân bổ, thanh toán và quyết toán.

Đại biểu cho biết, chỉ cần một khâu chậm thì các bước sau cũng chậm theo. Có trường hợp thủ tục đầu tư đã hoàn thành nhưng phải chờ bố trí hoặc điều chỉnh vốn; có vốn nhưng lại phải tiếp tục hoàn thiện thủ tục để thanh toán. Thời gian kéo dài làm tăng chi phí cho cả Nhà nước và doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị khi xây dựng Luật hoàn chỉnh cần rà soát để một việc không phải làm nhiều lần, một nội dung có một đầu mối chịu trách nhiệm; thông tin, dữ liệu đã có thì các cơ quan cùng sử dụng, hạn chế yêu cầu chủ đầu tư, doanh nghiệp cung cấp lại.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) phát biểu

Tại khoản 1, Điều 9, dự thảo Luật quy định: “Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng; tuân thủ quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước; có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp”.

Đại biểu Trần Thị Vân cho rằng, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ về quản lý ngân sách, đầu tư công, tài sản công và thực hiện các chương trình, dự án. Tuy nhiên, ở nhiều địa phương, nguồn lực tài chính và điều kiện tổ chức thực hiện chưa đáp ứng tương xứng với nhiệm vụ được giao. Vì vậy, việc bổ sung nguyên tắc phân cấp phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực và điều kiện thực hiện, nhằm nâng cao tính khả thi của Luật, tránh tình trạng giao thêm nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện để thực hiện hiệu quả.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 8 (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh, Cà Mau)

Đại biểu đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 1, Điều 9 như sau: “Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng; tuân thủ quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước; có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp. Việc phân cấp quản lý ngân sách nhà nước phải gắn với việc bảo đảm nguồn lực tài chính và điều kiện tổ chức thực hiện phù hợp với nhiệm vụ được giao”.

Theo Đại biểu nhân dân